آنان شب و روز بىدرنگ راهروى كنند . اين اسبهاى ايلخى حكومتى را هم در بيابانهاى خشك خالى از سكنه كه بر سر راه واقعند و هم در جاهاى پر آبادى و جمعيت ، نگاه ميدارند . براى همين منظور در سر راه بفاصله‌هاى مختلف كاروانسراهايى ساخته‌اند كه در آنها اصطبل‌ها و مهمانخانه‌هايى قرار دارد . از آباديهاى مجاور تداركات و مواد مورد نياز به اين كاروانسراها ميرسانند . براى تيمار داشت و نگاهدارى اين حيوانات گروهى مأمور شده‌اند ، كه ما به آنان مىگوييم مهتر و درينجا به آنها « يامچى » « 1 » ميگويند . هرگاه سفيرى از جانب تيمور گسيل شود ، يا نماينده‌اى كه از خارج بدربار فرستاده شده است به يكى ازين چاپارخانه‌ها گام نهد بىدرنگ زين از پشت اسبهايى كه با او آمده‌اند برميدارند و اسبهاى تازه نفس ، از آنها كه در اصطبل خويش دارند زين ميكنند . سپس دو مهتر يا جلودار با آنان سوار ميشوند كه از اسبها توجه كنند و چون به چاپارخانهء بعدى رسيدند اسبهايى كه تا آنجا آورده‌اند با خود به چاپارخانهء خويش برميگردانند . بدين ترتيب مرتبا آن چاپار يا پيك راه - پيمايى مىكند و اگر احيانا در ضمن راه اسب وى خسته شد يا بواسطهء حادثه‌اى از پا درآمد بهر اسبى كه برسد ، خواه آنكس كه بر آن سوارست براى تفريح سوار شده باشد يا خواه براى كارى بيرون شده باشد ، ميتواند آن را مصادره كند و آن سوار هم بايد بىدرنگ خواست او را برآورد و اسب به او واگذارد . آن جلودار يا مهترى كه با چاپار همراه است بجاى آن اسب حكومتى كه سقط شده ، مسؤول آن اسبى است كه بوام گرفته شده است . در حقيقت رسم عمومى برين جارى شده است كه هر كس كه براهى

--> ( 1 ) - Yamchi « سابقا ذكرى از « يام » گذشت ، اكنون بايد دانست كه اين سازمان از ياساى چنگيز است به اين معنى كه چون عرصهء ممالك مغول وسعت يافت و لشكريان و ايلچيان و تجار دائما در رفت و آمد بودند ، چنگيز در سر راهها منازل كاروانى بنام يام درست كرد تا در آنها لوازم مسافرين و لشكرها را از علوفه و عليق اسبان و مأكول و مشروب و چهارپا حاضر داشته باشند و مخارج آنها را لشكرهاى مغول بپردازند و اسبان چاپار دولتى باسم « الاغ » در آنجا براى رساندن ايلچيان مهيا باشد و هر سال اين يامها را تفتيش ميكردند و نواقص آنها را رفع مينمودند . » ( تاريخ مغول مرحوم اقبال ) . م . ا .